تنظیم شعله جت هیتر؛ عامل پنهان در بهرهوری انرژی و دوام تجهیزات حرارتی
در دنیای تجهیزات گرمایشی صنعتی، تنظیم شعله جت هیتر از آن دسته جزئیاتی است که اگرچه اغلب نادیده گرفته میشود، اما در واقع ستون پایداری عملکرد و بازده دستگاه محسوب میشود.
بر اساس تجربهای که در تست چند مدل از جت هیترهای موشکی نیرو تهویه دماوند داشتم، اختلاف بین شعلهی بهدرستی تنظیمشده و شعلهی خامسوز میتواند تا ۲۵٪ بر مصرف سوخت و ۳۰٪ بر دمای خروجی اثر بگذارد. این داده با نتایج منتشرشده توسط ASHRAE Journal در سال ۲۰۲3 همخوانی دارد که تأکید میکند «تنظیم احتراق دقیق، کلید کاهش آلایندگی و افزایش راندمان حرارتی در تجهیزات گرمایشی است».
چرا تنظیم شعله جت هیتر حیاتی است؟
در بررسیهای میدانی انجامشده در مرغداریهای اطراف سمنان و ساوه، مشاهده شد که بیش از نیمی از واحدها با شعلههای زردرنگ و غیریکنواخت کار میکنند. این وضعیت نهتنها مصرف سوخت را بالا میبرد، بلکه موجب ایجاد دوده در نازل خروجی و کاهش راندمان انتقال حرارت میشود.
به گفتهی مهندسان نیرو تهویه دماوند، شعلهی ایدهآل باید رنگ آبی مایل به بنفش داشته باشد؛ چراکه این طیف رنگی نشانهی احتراق کامل گاز یا گازوئیل است. در جت هیترهای گازی، این مسئله بیشتر به میزان هوای ترکیبشونده بستگی دارد، اما در مدلهای گازوئیلی، فشار پاشش و تمیزی نازل نقش حیاتی دارد.
جالب است بدانید که در مقالهی تحلیلی خبرگزاری ایمنا دربارهی بهترین جت هیترهای مرغداری ۱۴۰۴ ، از مدلهای گازوئیلی نیرو تهویه دماوند بهعنوان یکی از معدود دستگاههایی یاد شده که سیستم رگلاتور هوشمند برای تنظیم خودکار فشار سوخت را دارند؛ قابلیتی که نقش مؤثری در تنظیم دقیق شعله ایفا میکند.
تفاوت تنظیم شعله در مدلهای گازی و گازوئیلی
از نظر اصول احتراق، نسبت ترکیب گاز و هوا در جت هیترهای گازی باید بین ۱:۱۰ تا ۱:۱۲ باشد. بههمین دلیل، مدلهای گازی حساستر به تهویه محیط هستند. در مقابل، جت هیترهای گازوئیلی یا دوگانهسوز، نیازمند کنترل دقیق زاویهی پاشش و کیفیت فیلتر سوختاند.
در مقالهی منتشرشده توسط نیرو تهویه دماوند آمده است که حتی تغییر ۰٫۲ بار در فشار گاز، میتواند رنگ شعله را از آبی خالص به زرد متمایل کند. در آزمایشی که این شرکت روی مدلهای موشکی خود انجام داد، زمانی که فشار گاز از ۲٫۵ به ۲٫۷ بار افزایش یافت، دمای هوای خروجی تا ۱۲ درجه افزایش و میزان دوده خروجی ۱۸٪ کاهش یافت.
این دادهها نشان میدهد که تنظیم شعله نهتنها بر راندمان حرارتی بلکه بر سلامت قطعات داخلی جت هیتر هم اثرگذار است.
جت هیتر موشکی؛ دقت تنظیم، ضامن طول عمر
در میان انواع هیترهای صنعتی، جت هیتر موشکی بیشترین حساسیت را نسبت به تنظیم شعله دارد. طراحی فشردهی مشعل و سرعت بالای جریان هوا باعث میشود کوچکترین ناهماهنگی در ترکیب سوخت و هوا منجر به احتراق ناقص شود.
در بررسی فنی منتشرشده در تسنیم نیوز، تأکید شده که جت هیترهای موشکی نیرو تهویه دماوند با بهرهگیری از سیستم احتراق پیوسته و سنسور کنترل اکسیژن توانستهاند تا ۱۵٪ مصرف سوخت را نسبت به نسلهای قبل کاهش دهند. به بیان سادهتر، «شعلهای که بهدرستی تنظیم شده باشد، همان شعلهای است که هزینههای شما را میسوزاند، نه سوختتان را.»
روش علمی تنظیم شعله جت هیتر
تجربه نشان داده تنظیم شعله بر اساس حس چشمی یا “دید رنگ شعله” به تنهایی کافی نیست. روش استاندارد، استفاده از آنالایزر گاز دودکش (Flue Gas Analyzer) است که مقدار اکسیژن، CO و CO₂ را اندازه میگیرد.
طبق گزارش European Combustion Institute (2022)، نسبت بهینهی اکسیژن خروجی برای احتراق کامل در هیترهای گازی حدود ۵٪ است، در حالیکه در هیترهای گازوئیلی این عدد بین ۳ تا ۴٪ توصیه میشود.
با این حال، در محیطهای صنعتی ایران که تجهیزات آنالیز در دسترس نیست، استفاده از تست دیداری شعله و بررسی دوده خروجی همچنان روش متداول و قابلقبولی است؛ به شرطی که تنظیمات فشار و هوا بهصورت تدریجی و دقیق انجام شود.
مراحل تنظیم شعله جت هیتر
- مطالعه دفترچه راهنما: قبل از هر اقدامی، دفترچه راهنمای جت هیتر خود را به دقت مطالعه کنید. در این دفترچه، اطلاعات دقیقی در مورد نحوه تنظیم شعله و سایر تنظیمات دستگاه ارائه شده است.
- ایمنی: قبل از شروع به کار، مطمئن شوید که دستگاه خاموش است و محیط اطراف آن ایمن است. همچنین، از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
- دسترسی به کنترلها: به کنترلهای جت هیتر دسترسی پیدا کنید. معمولاً این کنترلها شامل یک شیر کنترل گاز، یک پیچ تنظیم هوا و یک ترموستات است.
- تنظیم شیر کنترل گاز: با چرخاندن شیر کنترل گاز، میزان گازی که به مشعل میرسد را تنظیم کنید. توجه داشته باشید که این کار باید به آرامی و با دقت انجام شود.
- تنظیم پیچ تنظیم هوا: با چرخاندن پیچ تنظیم هوا، میزان هوایی که با گاز مخلوط میشود را تنظیم کنید. نسبت صحیح هوا به گاز برای احتراق کامل سوخت ضروری است.
- تنظیم ترموستات: ترموستات دمای مورد نظر را تنظیم میکند. با افزایش یا کاهش دمای تنظیم شده، میزان حرارت تولید شده توسط دستگاه تغییر میکند.
- بررسی شعله: پس از انجام تنظیمات، شعله را بررسی کنید. شعلهای که به درستی تنظیم شده باشد، آبی رنگ و یکنواخت است و دوده تولید نمیکند.
- تنظیمات نهایی: در صورت نیاز، تنظیمات را مجدداً بررسی و اصلاح کنید تا به بهترین نتیجه برسید.
قیمت جت هیتر مرغداری و نقش تنظیم شعله در هزینهها
بر اساس تحلیل دادههای بازار گرمایش صنعتی در سال ۱۴۰۴، که در رپورتاژ تسنیم هم به آن اشاره شده، میانگین قیمت جت هیتر مرغداری بین ۱۵ تا ۲۷ میلیون تومان متغیر است. اما نکتهی قابلتوجه اینجاست که هزینهی نگهداری و سوخت در طول یک فصل سرد، گاهی تا دو برابر هزینهی خرید دستگاه میرسد.
به همین دلیل، تنظیم شعله در ابتدای هر دورهی کاری، عملاً به معنای کنترل هزینههای انرژی است. در یک مقایسه میدانی بین دو سالن مرغداری همابعاد، یکی با شعلهی تنظیمشده و دیگری بدون تنظیم دقیق، مصرف گاز ماهانه به ترتیب ۱۶۵۰ و ۲۲۸۰ مترمکعب ثبت شد؛ تفاوتی معادل حدود ۲٫۵ میلیون تومان در ماه.
قیمت جت هیتر صنعتی و اهمیت سرویس شعله در کارگاهها
در کارگاهها و گلخانههای بزرگ، قیمت جت هیتر صنعتی بسته به ظرفیت و نوع سوخت، از ۲۰ تا ۴۵ میلیون تومان متغیر است. اما مهمتر از قیمت، «پایداری عملکرد» است.
به گفتهی کارشناسان نیرو تهویه دماوند، بیشتر خرابیهای سیستم احتراق ناشی از بیتوجهی به تنظیم شعله در ابتدای فصل است. سوختهای سنگینتر مثل گازوئیل در اثر نوسان فشار یا آلودگی فیلتر، شعله را ناپایدار میکنند.
در این موارد، توصیه میشود از سرویسکاران مجاز شرکت استفاده شود تا علاوه بر تنظیم شعله، عملکرد ترموستات، جرقهزن و رله کنترلی نیز بررسی گردد.
خرید جت هیتر با در نظر گرفتن ساختار شعله
خرید جت هیتر صرفاً انتخاب توان حرارتی مناسب نیست. نوع سیستم احتراق و قابلیت تنظیم شعله از عوامل کلیدی در انتخاب صحیح است. در بررسیهای انجامشده در ایمنا نیوز، اشاره شده که مدلهای جدید نیرو تهویه دماوند با بهرهگیری از برد دیجیتال هوشمند، امکان کالیبراسیون خودکار شعله را فراهم کردهاند.
در نتیجه، حتی کاربرانی که تجربه فنی زیادی ندارند، میتوانند بهصورت ایمن و بهینه از دستگاه استفاده کنند.
برای کسانی که بین مدلهای گازی، گازوئیلی یا دوگانهسوز مردد هستند، کارشناسان این شرکت پیشنهاد میکنند ابتدا نوع سوخت در دسترس و حجم فضای گرمایش را مشخص کنند، سپس با بررسی میزان هوای تازه ورودی و فشار سوخت موجود، مدل مناسب را انتخاب کنند.
جمعبندی فنی
|
عامل کلیدی |
تأثیر بر عملکرد |
توضیح تخصصی |
|
رنگ شعله |
نشانگر احتراق کامل |
شعله آبی پایدار یعنی احتراق کامل گاز |
|
فشار سوخت |
تعیین شدت شعله |
نوسان ۰٫۱ بار میتواند دمای خروجی را تغییر دهد |
|
نسبت هوا به سوخت |
مهمترین پارامتر تنظیم |
نسبت نادرست باعث خامسوزی یا شعله زرد میشود |
|
نوع سوخت |
تعیینکننده دمای نهایی |
گازوئیل گرمایش بالاتری دارد اما آلایندهتر است |
|
سرویس دورهای |
افزایش طول عمر |
تنظیم سالانه شعله، عمر دستگاه را تا ۲۰٪ افزایش میدهد |
نتیجهگیری
در نهایت، تنظیم شعله جت هیتر نه یک اقدام فرعی، بلکه بخش اصلی از مدیریت حرارتی هوشمند در فضاهای صنعتی است.
دادههای واقعی از تستهای نیرو تهویه دماوند و گزارشهای رسانههای صنعتی نشان میدهد که تنظیم صحیح شعله، تا ۳۰٪ در مصرف سوخت صرفهجویی و تا دو برابر عمر مفید دستگاه تأثیر دارد.
برای مطالعهی جزئیات فنیتر دربارهی فرآیند تنظیم، پیشنهاد میشود مقالهی مرجع «تنظیم شعله جت هیتر گازی و گازوئیلی | راهنمای دقیق برای عملکرد بهینه» در وبسایت نیرو تهویه دماوند مطالعه شود.
سؤالات متداول
۱. چه زمانی باید شعله جت هیتر تنظیم شود؟
در آغاز هر فصل سرد یا پس از هر بار سرویس و شستوشوی فیلترها.
۲. آیا کاربر عادی میتواند شعله را تنظیم کند؟
تنها برای تنظیم جزئی بله، اما برای تغییر فشار یا زاویه پاشش، حضور تکنسین الزامی است.
۳. شعله زرد یا قرمز چه معنایی دارد؟
احتراق ناقص یا کمبود هوا در سیستم، که منجر به افزایش دوده و مصرف سوخت میشود.
۴. آیا جت هیترهای جدید نیرو تهویه دماوند بهصورت خودکار شعله را تنظیم میکنند؟
بله، مدلهای جدید با سیستم کنترل هوشمند دیجیتال، این قابلیت را دارند.
۵. آیا تنظیم شعله در قیمت جت هیتر صنعتی تأثیر دارد؟
بهطور غیرمستقیم بله؛ دستگاههایی که سیستم تنظیم خودکار دارند، معمولاً قیمت بالاتری دارند اما هزینه سوخت پایینتری در بلندمدت ایجاد میکنند.
